سرور چیست؟ انواع سرور، کاربردها و نحوه کار آن
سرور چیست؟
سرور یک کامپیوتر است که کارش سرویسدهی به دستگاههای دیگر است. وقتی یک صفحه وب باز میکنید، ایمیل میفرستید، یا یک فایل از شبکه شرکت دانلود میکنید — همه اینها به یک سرور وصل هستند. کلمه server از انگلیسی میآید و معنیاش «ارائهدهنده خدمات» است. در واقع سرور در مقابل client قرار دارد. client درخواست میدهد، سرور جواب میدهد. همین. این تعریف ساده است، اما پشتش دنیایی پیچیدهتر قرار دارد. بیایید قدمبهقدم برویم جلو.سرور چگونه کار میکند؟
یک رستوران را تصور کنید. شما = مشتری (client). آشپز = سرور. گارسون درخواست شما را میبرد، آشپز پردازش میکند، غذا برمیگردد. در شبکههای کامپیوتری دقیقاً همین اتفاق میافتد. دستگاه شما از طریق شبکه یک درخواست (request) به سرور میفرستد. سرور آن را پردازش میکند و نتیجه (response) را برمیگرداند. این تبادل معمولاً در کمتر از یک ثانیه انجام میشود. یک نکته مهم: سرورها معمولاً ۲۴ ساعت شبانهروز روشن هستند. خاموش شدن یعنی قطع شدن سرویس. به همین دلیل سختافزار آنها قویتر طراحی شده، UPS دارند، در محیطهای خنک نگهداری میشوند و از برق اضطراری استفاده میکنند. حالا سوالی که ذهنتان را درگیر میکند این است: اگر سرور هم یک کامپیوتر است، چه فرقی با کامپیوتر معمولی دارد؟تفاوت سرور با کامپیوتر معمولی
سرور از نظر ظاهری شاید شبیه کامپیوتر به نظر برسد، اما از داخل کاملاً فرق میکند. پردازنده سرور برای کارهای موازی طراحی شده. یعنی میتواند همزمان صدها یا هزاران درخواست را پردازش کند. رم سرور ECC است، یعنی خطا را تشخیص میدهد و خودش تصحیح میکند. هارد درایو سرور تحمل کار مستمر را دارد و اگر یکی از آنها خراب شود، با تکنولوژی RAID دادهها از بین نمیروند. سیستمعامل سرور هم فرق میکند. Windows Server، Ubuntu Server، یا Red Hat Linux همه برای سرویسدهی بهینه شدهاند نه برای یک کاربر معمولی. یک کامپیوتر معمولی اگر یک روز خاموش بماند، مشکلی نیست. سرور نه. برای همین است که قیمتش هم بالاتر است.انواع سرور — هر کدام چه کاری انجام میدهند؟
File Server — سرور فایل
فایلهای مشترک شرکت را نگه میدارد. کارمندان بهجای اینکه فایلها را روی فلش منتقل کنند، از شبکه مستقیم به فایل سرور دسترسی دارند. امنتر، سریعتر، و قابل کنترل.Web Server — سرور وب
وقتی آدرس یک سایت را باز میکنید، web server آن صفحه را به مرورگرتان میفرستد. Apache و Nginx از معروفترینها هستند.Database Server — سرور پایگاه داده
اطلاعات مشتریان، موجودی انبار، تاریخچه تراکنشها — همه روی database server ذخیره میشوند. MySQL، SQL Server، PostgreSQL از نمونههای پرکاربرد هستند.Mail Server — سرور ایمیل
ارسال و دریافت ایمیلهای سازمانی را مدیریت میکند. وقتی ایمیلی از آدرس @شرکتتان میفرستید، mail server در پسزمینه در حال کار است.Application Server — سرور اپلیکیشن
نرمافزارهای سازمانی مثل ERP یا CRM روی این سرور اجرا میشوند. کاربران از دستگاههای مختلف به همین اپلیکیشن وصل میشوند و نیازی به نصب جداگانه ندارند.DNS Server — سرور دیاناس
آدرسهای اینترنتی را به IP تبدیل میکند. وقتی google.com مینویسید، DNS Server میگوید آدرس واقعی کجاست و مرورگرتان به آنجا میرود.DHCP Server
به هر دستگاهی که به شبکه وصل میشود یک آدرس IP اختصاص میدهد. بدون آن باید IP هر دستگاه را دستی تنظیم کنید.Proxy Server — سرور پروکسی
نقش واسط را دارد. میتواند ترافیک را فیلتر کند، با cache کردن سرعت را بالا ببرد، و هویت دستگاههای داخلی را پنهان کند.Virtualization Server — سرور مجازیساز
یک سرور فیزیکی را به چندین سرور مجازی مستقل تقسیم میکند. با یک دستگاه قوی میتوانید ده سرور جداگانه داشته باشید.سرور فیزیکی یا مجازی؟ فرق واقعی کجاست؟
سرور فیزیکی (bare metal) یعنی یک دستگاه واقعی که در شرکت یا دیتاسنتر نصب شده. منابع آن کاملاً در اختیار شماست. سرور مجازی (VPS) روی یک سرور فیزیکی قویتر اجرا میشود و شما بخشی از منابع آن را اجاره میکنید. ارزانتر است، انعطاف بیشتری دارد، و راهاندازیاش سریعتر است. جواب «کدام بهتر است؟» به نیاز شما بستگی دارد. اگر کنترل کامل و امنیت بالا میخواهید، فیزیکی انتخاب بهتری است. اگر هزینه و انعطاف اهمیت بیشتری دارد، مجازی گزینه مناسبتری است.سرور در شبکه شرکت چه کاربردی دارد؟
در یک شرکت کوچک تا متوسط، سرور قلب شبکه است. بدون سرور، فایلهای مشترک وجود ندارند، پرینتر شبکهای کار نمیکند، نرمافزار حسابداری مرکزی اجرا نمیشود. یکی از کاربردهای حیاتی سرور در شرکتها، راهاندازی مرکز تلفن سازمانی (PABX یا VoIP) است. سرور مرکز تلفن روی شبکه داخلی اجرا میشود و تمام خطوط داخلی، تماسهای خارجی، صفهای انتظار و ضبط مکالمات را مدیریت میکند. اگر سرور ناپایدار باشد یا بدون UPS کار کند، مرکز تلفن هم قطع میشود و این برای هر کسبوکاری یعنی از دست رفتن تماس مشتری. به همین دلیل است که انتخاب سرور برای شرکت باید با دقت انجام شود.برای شرکتتان چه سروری مناسب است؟
این سوالی است که خیلیها میپرسند و جواب صادقانه این است: بستگی دارد. برای یک شرکت ۱۰ تا ۵۰ نفری، معمولاً یک سرور فیزیکی entry-level کافی است که روی آن file server، mail server، اپلیکیشن سازمانی، و مرکز تلفن اجرا شوند. بعضی کسبوکارها ترجیح میدهند این سرور مجازیسازی شود تا هر سرویس در یک محیط ایزوله باشد. برای شرکتهای بزرگتر که continuity برایشان حیاتی است، یک rack server یا چند سرور با High Availability مناسبتر است. یعنی اگر یک سرور خراب شود، بلافاصله سرور دیگری کار را ادامه میدهد. نکتهای که معمولاً نادیده گرفته میشود: نیاز فعلی شما نقطه شروع است، نه پایان. سروری بخرید که جای رشد داشته باشد.سرور داخلی یا ابری — کدام انتخاب بهتری است؟
این یک بحث واقعی است و هیچ جواب قطعی ندارد. سرور داخلی (On-Premise) هزینه اولیه بالاتری دارد، اما بلندمدت میتواند بهصرفهتر باشد. کنترل کامل روی دادهها دارید. اینترنت قطع شود، سرور داخلی هنوز کار میکند. اما نگهداری با خودتان است و اگر سختافزار خراب شود، باید خودتان حلش کنید. سرور ابری (Cloud) هزینه ماهانه دارد و مقیاسپذیری بالاست. سختافزارش مشکل شما نیست. اما به اینترنت وابسته است و دادهها خارج از محیط شرکت قرار میگیرند. بسیاری از شرکتهای ایرانی یک ترکیب hybrid انتخاب میکنند: سرور داخلی برای دادههای حساس و مرکز تلفن، ابر برای backup و سرویسهای عمومی. این مدل هم ریسک را کاهش میدهد، هم هزینه را مدیریت میکند.هزینه راهاندازی و نگهداری سرور چقدر است؟
قیمت سرور فیزیکی entry-level از حدود ۵۰ تا ۲۰۰ میلیون تومان شروع میشود، بسته به برند و مشخصات. این فقط سختافزار است. به آن اضافه کنید: لایسنس سیستمعامل سرور، UPS مناسب، کابلکشی و رک، نصب و پیکربندی اولیه، و احتمالاً یک سال پشتیبانی. هزینه نگهداری هم هست. کسی باید مرتب بکاپ بگیرد، سیستم را آپدیت کند، لاگها را بررسی کند و در صورت مشکل رفععیب کند. اگر تیم IT داخلی ندارید، این کار به یک شرکت متخصص سپرده میشود. برونسپاری پشتیبانی سرور معمولاً ارزانتر از استخدام یک متخصص تماموقت است، بهخصوص برای شرکتهای کوچک و متوسط.پشتیبانی سرور شامل چه خدماتی میشود؟
یک پشتیبانی سرور حرفهای باید چند چیز داشته باشد: مانیتورینگ ۲۴ ساعته — قبل از اینکه سرور مشکل جدی پیدا کند، هشدار دهد. بکاپ منظم — روزانه یا هفتگی، روی یک مدیوم جداگانه یا ابر. پچ و آپدیت امنیتی — آسیبپذیریها بسته شوند. پشتیبانی سختافزاری — تعویض سریع قطعات معیوب. مستندسازی — بدانید دقیقاً چه دارید و در صورت تغییر پرسنل، دانش از بین نرود. برای اطلاعات بیشتر درباره خدمات شبکه و زیرساخت یا پشتیبانی تخصصی سرور میتوانید با کارشناسان ما مشورت کنید.نمیدانید چه سروری برای کسبوکارتان مناسب است؟ یا میخواهید سرور فعلیتان را بررسی کنید؟ کارشناسان پرشین ارتباطات نیازهای شما را بررسی میکنند و یک راهحل متناسب با بودجه و اندازه کسبوکارتان پیشنهاد میدهند.
